Gök bilimcilerden evrenin derinliklerinden gelen rekor uzaklıkta enerji patlaması keşfi

Gök bilimciler, evren henüz yaklaşık 3 milyar yaşındayken meydana gelen ve Dünya’ya ulaşması 10 milyar yıldan fazla süren bir hızlı radyo patlaması (FRB) tespit etti. FRB 20240304B adı verilen sinyalin şimdiye kadar kaydedilen en uzak FRB olduğu bildirildi.

Evrenin henüz gençlik döneminde, Dünya ve Güneş daha oluşmadan önce gerçekleşen güçlü bir enerji patlamasının izleri, milyarlarca yıllık yolculuğun ardından gök bilimciler tarafından tespit edildi. Bilim insanları, FRB 20240304B olarak adlandırılan hızlı radyo patlamasının bugüne kadar gözlenen en uzak örnek olduğunu belirledi.

PATLAMA EVRENİN TARİHİNİN YÜZDE 80'İNDE YOL ALDI

Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre patlama, evren yaklaşık 3 milyar yaşındayken meydana geldi. Sinyalin Dünya’ya ulaşmasının 10 milyar yıldan fazla sürdüğü ve böylece evrenin yaklaşık yüzde 80'lik geçmişi boyunca yol aldığı hesaplandı.

Patlama, Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobuyla tespit edildi. Araştırmacılar daha sonra NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu'ndan yararlanarak sinyalin geldiği galaksiyi belirledi.

Araştırmanın baş araştırmacılarından Sydney Üniversitesinden Dr. Themiya Nanayakkara, patlamanın meydana geldiği dönemde Dünya'nın ve Güneş'in henüz var olmadığını belirtti.

James Webb gözlemleri, FRB'nin genç, küçük ve yoğun biçimde yıldız oluşturan bir galaksiden kaynaklandığını ortaya koydu. Galaksinin düşük miktarda metal içerdiği belirlendi.

HIZLI RADYO PATLAMALARI GİZEMİNİ KORUYOR

Hızlı radyo patlamaları, yalnızca milisaniyeler süren ancak son derece yüksek miktarda enerji açığa çıkarabilen güçlü radyo dalgası olayları olarak biliniyor. İlk kez 2007'de tespit edilen bu sinyallerin kaynağı henüz kesin olarak belirlenebilmiş değil.

Bilim dünyasında, güçlü manyetik alanlara sahip nötron yıldızları olan magnetarların bu patlamaların kaynaklarından biri olabileceği yönünde teoriler bulunuyor. Ancak yeni keşfin kaynağının düşük metal içeriğine sahip genç bir galaksi olması, FRB'lerin oluşum mekanizmalarına ilişkin yeni soruları gündeme getirdi.

Nanayakkara, patlamalara yol açan mekanizmanın genç ve düşük metal içeren galaksilerde bu tür olayların nasıl meydana gelebildiğini açıklaması gerektiğini ifade etti.

10 BİNDEN FAZLA FRB TESPİT EDİLDİ

2007'den bu yana 10 binden fazla hızlı radyo patlaması tespit edildi. Bazı FRB'lerin düzenli biçimde tekrarlandığı, bazılarının belirli bir süre sinyal gönderdikten sonra sustuğu, bazılarının ise yalnızca bir kez gözlendiği belirtiliyor.

FRB 20240304B'nin tek seferlik bir olay mı olduğu yoksa ilerleyen dönemde yeniden sinyal gönderip göndermeyeceği ise henüz bilinmiyor.

Araştırmacılar, bu patlamaların kaynağının tamamen anlaşılmasının zorunlu olmadığını, FRB'lerin uzak evreni incelemek için önemli bir araç sunduğunu vurguluyor.

UZAK EVRENDEKİ GİZLİ MADDEYİ HARİTALAMAYA YARDIMCI OLABİLİR

Hızlı radyo patlamalarını ilk keşfeden astrofizikçilerden Swinburne Üniversitesinden Prof. Dr. Matthew Bailes, yeni keşfin FRB'lerin evreni araştırmadaki önemini ortaya koyduğunu belirtti.

Swinburne Üniversitesinden astrofizikçi Dr. Sara Webb de FRB'lerin, sinyallerin Dünya'ya ulaşıncaya kadar geçtiği madde miktarının belirlenmesinde kullanılabileceğini kaydetti.

Araştırmacılar, bu kadar uzak bir FRB'nin tespit edilmesinin, hızlı radyo patlamalarının evrenin erken dönemlerinde sanılandan çok daha yaygın olabileceğine işaret ettiğini belirtiyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}