TÜBİTAK destekli projeyle kuraklığa dayanıklı yeni tohumlar geliştiriliyor

Artan sıcaklıklar, kuraklık ve bitki hastalıkları tarımsal üretimi tehdit ederken, bilim insanları iklim değişikliğine daha dayanıklı tohum ve bitki çeşitleri geliştirmek için çalışmalarını sürdürüyor. Çukurova Üniversitesi öncülüğünde TÜBİTAK desteğiyle yürütülen proje kapsamında, Türkiye tarımı açısından önem taşıyan dört bitki grubunda hastalıklara ve çevresel stres koşullarına dayanıklı yeni çeşitlerin geliştirilmesi hedefleniyor.

Türkiye Tarımsal Üretiminde Küresel İklim Değişikliğine Uyumlu Sürdürülebilir Tarım Teknolojileri Platformu (S-ATP) bünyesinde yürütülen çalışmalar, 2023 yılında TÜBİTAK Mükemmeliyet Merkezi Destek Programı kapsamında oluşturulan işbirliği ağıyla hayata geçirildi.

Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebru Yaşa Kafkas tarafından hazırlanan proje; Kilis Üniversitesi, Adana Biyolojik Mücadele Araştırma Enstitüsü ve Mersin'deki Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsünün ortaklığında yürütülüyor. Uluslararası araştırmacıların da yer aldığı projeye yaklaşık 18 milyon lira destek sağlandı.

DÖRT TEMEL ÜRÜNDE YENİ ÇEŞİTLER HEDEFLENİYOR

Proje kapsamında üretim, tüketim ve ihracat potansiyeli dikkate alınarak çilek, turunçgil, biber ve buğday çalışma alanları olarak belirlendi. Laboratuvarlarda geliştirilen aday çeşitlerin, Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü binasının terasında kurulan serada deneme ekimleri yapılıyor.

Çalışmalarda çilekte hastalıklara karşı dayanıklılığın artırılması, biberde kuraklık, tuzluluk ve hastalıklara toleranslı çeşitlerin geliştirilmesi amaçlanıyor. Buğdayda ise yazlık ve kışlık üretime uygun, makarna ve irmik sektörünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kuraklığa dayanıklı çeşitler üzerinde duruluyor. Turunçgilde de kuraklık koşullarına daha iyi uyum sağlayabilecek yeni anaçların geliştirilmesi hedefleniyor.

KURAKLIK VE HASTALIKLARLA MÜCADELE

Proje lideri Prof. Dr. Ebru Yaşa Kafkas, küresel iklim değişikliğinin tarımsal üretimde önemli sorunlara yol açtığını belirtti. Yüksek sıcaklıklar ve kuraklığın daha fazla sulama ihtiyacı doğurduğunu aktaran Kafkas, bunun toprakta tuzluluk gibi sorunlara neden olabildiğini, bitki hastalıkları ve zararlı popülasyonlarını da etkilediğini ifade etti.

Hastalıkların yaygınlaşmasıyla pestisit kullanımının artmasının insan ve çevre sağlığı açısından risk oluşturduğuna dikkati çeken Kafkas, projenin temel hedeflerinden birinin daha dayanıklı bitki çeşitleri geliştirerek bu sorunların etkisini azaltmak olduğunu kaydetti.

HEDEF, YENİ ÇEŞİTLERİ 1-2 YIL İÇİNDE ÜRETİCİYLE BULUŞTURMAK

Araştırmalarda olumlu sonuçlar elde ettiklerini belirten Kafkas, laboratuvar ve sera çalışmalarının ardından geliştirilen çeşitlerin üretici koşullarında da denenmesi ve demonstrasyon çalışmalarının yapılması gerektiğini vurguladı.

Kafkas, “1-2 yıl içerisinde biz küresel iklim değişikliğinin neden olduğu kuraklık stresine karşı, hastalıklara toleransı yüksek yeni çeşitleri ülkemize kazandırmayı ümit ediyoruz.” dedi.

Üç yıldır devam eden projenin gelecek yıl ağustos ayında tamamlanmasının planlandığını belirten Kafkas, çalışmaların yalnızca yeni çeşitler geliştirmekle sınırlı olmadığını, ıslah sürecini hızlandıracak yöntemlerin de araştırıldığını bildirdi.

ISLAH SÜRESİNİ KISALTACAK TEKNOLOJİLER ARAŞTIRILIYOR

Yeni bitki çeşitlerinin geliştirilmesinin uzun yıllar alabildiğini ifade eden Kafkas, kuraklığa dayanıklılıkla ilişkili aday genlerin belirlenmesinin araştırmacılara zaman kazandırabileceğini söyledi.

Bu genlerin, farklı araştırmacılar tarafından bitki çeşitlerinin dayanıklılığını değerlendirmek amacıyla kullanılabileceğini anlatan Kafkas, böylece uzun süren ekim ve çimlenme aşamalarına geçmeden önce uygun olmayan çeşitlerin elenebileceğini belirtti.

Islah çalışmalarında sürenin kısaltılmasının hem ekonomik kazanç sağlayacağını hem de sonraki araştırmaların daha hızlı ilerlemesine katkıda bulunacağını kaydeden Kafkas, geliştirilecek yöntemlerin gelecekteki ıslah programları için de önemli bir kaynak oluşturacağını ifade etti.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)

Kaynak: {Haber Merkezi}